Grid Brief

  • พืชตระกูลถั่วเป็นพืชชนิดเดียวในโลกที่นำก๊าซไนโตรเจนในอากาศมาใช้ได้ เพราะที่ปมรากมีแบคทีเรียอยู่
  • พืชตระกูลถั่วไม่ได้มีแค่ถั่ว แต่ยังหมายรวมถึงไม้คลุมดินหรือไม้เลื้อย อย่างถั่วฝักยาว ถั่วพู และไม้ยืนต้น เช่น แค ทองกราว หางนกยูง กระถิน ขี้เหล็ก รวมถึงพืชตระกูลถั่วที่เป็นปุ๋ยของพืช เช่น ไมยราบ อัญชัน โสนด้วย
  • พืชตระกูลถั่วนอกจากให้ธาตุไนโตรเจนที่มีประโยชน์กับต้นไม้แล้ว ยังมีคุณค่าทางโภชนาการสำหรับคนอีกด้วย

พืชตระกูลถั่วมีดีอย่างไร

อย่างที่ทราบกันว่า ไนโตรเจนเป็นธาตุอาหารพื้นฐานที่ช่วยให้พืชเจริญเติบโตได้ดี และในอากาศเองก็มีก๊าซไนโตรเจนอยู่มาก เพียงแต่พืชนำไปใช้ประโยชน์โดยตรงไม่ได้ จะมีก็แต่เจ้าพืชตระกูลถั่วเพียงชนิดเดียวเท่านั้นในโลกที่สามารถทำได้นั่นเพราะพืชตระกูลถั่วมีระบบรากพิเศษ ที่ปมรากมีแบคทีเรียชนิดหนึ่งที่มันสามารถดึงเอาก๊าซไนโตรเจนจากอากาศไปไว้ในปมรากได้ พลอยให้ต้นไม้ก็ได้แร่ธาตุไนโตรเจนไปด้วย

ดังนั้น ก่อนจะปลูกพืชใดก็ตาม ควรปลูกพืชตระกูลถั่วไว้ใกล้ๆ บริเวณแปลงปลูก เพราะไม่ใช่แค่รากมหัศจรรย์ของพืชตระกูลถั่วเท่านั้นที่มีประโยชน์ต่อต้นไม้ แม้แต่ใบ ดอกหรือลำต้นก็ใช้เป็นปุ๋ยพืชสดชั้นดีได้ ฉะนั้น ลงมือปลูกพืชตระกูลถั่วครั้งเดียวเท่ากับคุณได้ใส่ปุ๋ยไว้ในดินให้พืชมีธาตุอาหารไว้กินตลอดไป

มือคนจับเมล็ดถั่วไว้ในมือกำลังหย่อนลงในดินที่ขุดเป็นร่องตามยาว

เชื่อว่าคนรักต้นไม้หลายคนคงเคยรู้มาว่า การปลูกพืชตระกูลถั่วจะให้ธาตุไนโตรเจนให้ดิน แต่นอกจากจะให้ประโยชน์กับดินและต้นไม้แล้ว ผลผลิตที่ได้ก็ยังเป็นอาหารของคนได้อีกด้วย

พืชตระกูลถั่วที่ไม่ได้มีแค่ถั่ว

เมื่อทราบถึงความสามารถอันน่าทึ่งและประโยชน์มากมายของพืชตระกูลถั่วแล้ว หลายคนคงอยากหามาปลูกบ้าง ซึ่งถือเป็นโชคดีของเราที่ประเทศไทยตั้งอยู่ในโซนเขตเส้นศูนย์สูตรที่มีสภาพอากาศเหมาะกับการเจริญเติบโตของพืชตระกูลถั่ว นอกจากนี้ แม้ชื่ออาจดูเจาะจงว่าเป็นถั่ว แต่แท้จริงแล้ว พืชตระกูลถั่วนั้นหมายถึงต้นไม้อีกหลายชนิด ได้แก่

พืชตระกูลถั่วที่เป็นไม้คลุมดินหรือไม้เลื้อย ได้แก่ ถั่วชนิดต่างๆ เช่น ถั่วเขียว ถั่วเหลือง ถั่วดำ ถั่วแดง ถั่วขาว ถั่วฝักยาว ถั่วพร้า ถั่วพู ถั่วลิสง ถั่วพร้า ฯลฯ

ต้นถั่วออกดอกและฝักอ่อนห้อยหลายฝัก

พืชตระกูลถั่วที่เป็นปุ๋ยถาวรของพืช เช่น ไมยราบ อัญชัน ปอเทือง โสน

ดอกอัญชันสีน้ำเงินเด็ดใส่ไว้ในตะกร้า

พืชตระกูลถั่วที่เป็นไม้ยืนต้น เช่น แค ทองกวาว ทองหลาง ราชพฤกษ์ จามจุรี หางนกยูง กระถิน ขี้เหล็ก ฯลฯ ซึ่งใบที่ร่วงหล่นรอบต้นนั้นนำไปทำเป็นปุ๋ยชั้นเยี่ยม

ช่อดอกราชพฤกษ์สีเหลืองอร่ามห้อยระย้าจากต้น

อิ่มทั้งคนและพืช

ผศ.ดร.อาณดี นิติธรรมยง อาจารย์ประจำสถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวว่า คนไทยนิยมบริโภค ‘ซูเปอร์ฟู้ด’ จากต่างประเทศ เช่น ควีนัว กราโนล่าหรือเมล็ดเชีย แต่ธัญพืชหลากสีของไทย เช่น ถั่วดำ ถั่วแดง ถั่วเขียว ถั่วเหลือง ถั่วขาว ฯลฯ นั้น มีคุณค่าทางโภชนาการมากไม่ต่างกัน แต่หากินได้ง่ายกว่า ที่สำคัญราคาย่อมเยากว่ากันเยอะ 

สำหรับมือใหม่หัดปลูกต้นไม้ การเริ่มต้นด้วยการปลูกถั่วจะทำให้คุณมีกำลังใจ เพราะถั่วเป็นพืชที่ปลูกง่าย เพียงแช่เมล็ดถั่วในอ่างน้ำทิ้งไว้ 1 คืน วันรุ่งขึ้นถั่วก็จะมีรากงอกออกมาแล้ว จากนั้นให้หาไม้แหลมปักลงดินให้เป็นรูระหว่างพืชที่ต้องการปลูก แล้วหยอดเมล็ดถั่วรูละ 3-4 เมล็ด กลบด้วยฟาง เศษใบไม้หรือถอนต้นหญ้ามากลบ แล้วรดน้ำให้ชุ่ม ภายใน 3 วันต้นถั่วก็จะแทงใบอ่อนออกมารับแสงแดด

เมื่อเก็บผลผลิตไว้บริโภคแล้ว ให้แบ่งเก็บถั่วส่วนหนึ่งไว้เพาะพันธุ์ต่อไป ทำอย่างนี้วนไป ส่วนต้นถั่วที่เก็บผลผลิตแล้วให้ถอนออก แล้วก็วางไว้โคนต้นไม้หรือวางไว้ที่เดิมก็ได้ หมั่นรดน้ำทุกวันเพื่อช่วยให้ต้นถั่วย่อยสลายเร็วขึ้น เพียงเท่านี้ก็เป็นการช่วยเติมอินทรียวัตถุให้ดินแล้ว และหากคุณรดน้ำชุ่มฉ่ำจนมีความชื้นมากพอ อาจมีเห็ดผุดขึ้นจากซากต้นถั่วให้ได้เก็บไปทำกับข้าวได้อีกด้วย 

นี่แหละความมหัศจรรย์ของพืชตระกูลถั่ว